Een dashboard vol cijfers, maar niemand weet wat hij ermee moet
Je kent het wel: een dashboard dat er indrukwekkend uitziet, vol grafieken over omzet, levertijden, voorraad en verzuim. Toch weet na afloop van het overleg niemand wat de boodschap was. Iedereen kijkt naar iets anders, en soms wordt er zelfs een verband gelegd tussen cijfers die niets met elkaar te maken hebben.
Het probleem zit hem dan niet in de techniek of de data, maar in de keuze om alles op één pagina te zetten.
Leestijd: 5 minuten
Veertien grafieken en niemand die hetzelfde ziet
Het maandelijkse overleg begint met het nieuwe dashboard op het scherm. Omzet per maand, openstaande orders, levertijden, voorraadniveaus, debiteuren en ziekteverzuim staan netjes naast elkaar op één pagina. Iedereen is onder de indruk. Er is in één oogopslag zoveel te zien.
Na tien minuten kijkt de financieel verantwoordelijke naar de debiteuren, praat de operationeel manager over levertijden en probeert de directie te begrijpen waarom de omzet daalt. Iemand wijst naar twee grafieken die toevallig naast elkaar staan en trekt een conclusie over hoe ze samenhangen. Niemand spreekt het tegen.
Het dashboard laat alles zien. Toch weet na afloop niemand precies wat de boodschap was.
Waarom dashboards vollopen
Een overvol dashboard ontstaat zelden omdat iemand slordig werkt. Het groeit, stap voor stap, uit goede bedoelingen.
In de gesprekken met binnen de organisatie komen veel wensen op tafel. Elke afdeling heeft vragen, en elke vraag lijkt redelijk. Het voelt klantvriendelijk om ze allemaal mee te nemen. Een extra grafiek toevoegen kost weinig moeite, en niemand wil achteraf horen dat er iets ontbreekt.
Daar komt bij dat de werknemers binnen de organisatie vaak zelf nog niet scherp heeft voor wie het dashboard bedoeld is. Is het voor de directie, voor de afdelingsleiders of voor de medewerkers die er dagelijks mee werken? Zolang dat open blijft, landt elke wens op dezelfde pagina.
Zo ontstond ook het eerder genoemde dashboard. Elke grafiek was op zichzelf een goed antwoord op een echte vraag. Alleen kwamen die vragen van verschillende mensen, over verschillende onderwerpen, en stonden ze toch samen op één pagina.
Wat te veel informatie je kost
Het eerste wat verdwijnt, is het overzicht. Een gebruiker die een pagina opent, moet eerst uitzoeken waar hij moet kijken voordat hij iets kan lezen. Hoe meer er staat, hoe langer dat duurt en hoe groter de kans dat hij afhaakt.
De belangrijkste business gevolgen zijn:
- Lage adoptie: medewerkers gebruiken het dashboard steeds minder omdat het onvoldoende helpt bij hun werk.
- Verkeerde beslissingen: medewerkers trekken conclusies op basis van cijfers die niet bij elkaar horen.
- Tijdverlies: overleggen gaan op aan het bespreken en verklaren van cijfers.
Daarmee verdwijnt ook het doel van het dashboard. Je bouwt het om een boodschap over te brengen, een ontwikkeling zichtbaar te maken of een beslissing te ondersteunen. Als die boodschap tussen twaalf andere grafieken staat, komt hij niet meer aan.
Minder zichtbaar, maar gevaarlijker, zijn de verkeerde conclusies. Wanneer onderwerpen die niets met elkaar te maken hebben naast elkaar staan, gaan mensen ze aan elkaar koppelen. De daling in omzet wordt verklaard met het ziekteverzuim, omdat die grafiek er toevallig naast staat. Het dashboard suggereert een verband dat de data nooit heeft laten zien.
Ook voor jezelf als ontwikkelaar wordt het lastiger. Een pagina met veel onderwerpen en doelgroepen is moeilijker te testen, te onderhouden en uit te breiden. Na een paar maanden weet je zelf ook niet meer precies waarom een bepaalde grafiek erop staat en voor wie.
"Het eerste wat verdwijnt, is het overzicht."
Karlijn | Analytics Developer
Hoe je een overvol dashboard herkent
- Kun je in één zin zeggen voor wie een pagina bedoeld is? Als het antwoord meerdere functies of afdelingen bevat, heeft de pagina waarschijnlijk meer dan één doelgroep.
- Kun je in één zin zeggen waar de pagina over gaat? Als je merkt dat je onderwerpen moet opsommen, zijn het er te veel. Vraag een paar gebruikers wat de belangrijkste boodschap van de pagina is. Krijg je per persoon een ander antwoord, dan is er geen boodschap die overkomt.
Waar hoort een vraag thuis?
Het principe van één doelgroep en één onderwerp per pagina klinkt eenvoudig. De lastigste stap is vaak bepalen bij welk onderwerp een vraagstuk eigenlijk hoort.
Neem orders en facturen. Je wilt weten hoeveel orders nog geen factuur hebben. Hoort die vraag op de pagina over orders, of op de pagina over facturen? Er is voor beide iets te zeggen. Zo zijn er talloze vragen die precies op de grens van twee onderwerpen liggen.
Het antwoord zit niet in de data, maar in het proces van de organisatie. Waar in het proces ontstaat het probleem, en wie moet er iets mee? Als verkoop een order na levering moet doorzetten naar facturatie, past de vraag bij orders. Als de administratie verantwoordelijk is voor het tijdig factureren van geleverde orders, hoort hij bij facturen. Volg de logica van het proces, dan volgt het dashboard vanzelf de logica van de organisatie.
Zo houd je je dashboard overzichtelijk
Een manier om een overvol dashboard op te schonen is door op te letten welke grafieken nooit besproken worden. Wat niemand gebruikt, staat er meestal omdat het ooit iemand leek te helpen, niet omdat het iets toevoegt. Dat maakt het een goede eerste stap.
- Vraag per wens voor wie hij is. Schrijf bij elke vraag binnen de organistie op welke doelgroep er iets mee moet doen. Zo zie je vanzelf welke pagina's je nodig hebt.
- Geef elke pagina één doelgroep en, waar het kan, één onderwerp. Een pagina voor de directie mag er anders uitzien dan een pagina voor de planning. Dat is geen versnippering, maar focus.
- Leg twijfelgevallen terug bij de doelgroep. Bij vragen zoals die over orders zonder factuur kies je niet zelf, maar bespreek je samen waar de vraag in hun proces logisch thuishoort.
- Begin klein. Start met de pagina die de belangrijkste vraag beantwoordt en laat gebruikers daar eerst mee werken. Een extra pagina toevoegen is later makkelijker dan een volle pagina leegmaken.
Van cijfers naar betere beslissingen
Een goed dashboard draait niet om hoeveel informatie je laat zien, maar om wat je ermee kunt doen.
Pak daarom eens je meest gebruikte dashboard erbij en stel jezelf drie vragen
- Voor wie is dit dashboard bedoeld? Is duidelijk wie ermee moet werken?
- Welke vraag moet het beantwoorden? Helpen de cijfers om de juiste inzichten te krijgen?
- Welke actie volgt eruit? Is duidelijk wie verantwoordelijk is en welke beslissing genomen moet worden?
Kun je deze vragen niet eenvoudig beantwoorden? Dan is het tijd om kritisch naar je dashboard te kijken.
Meer waarde halen uit je dashboards?
Een dashboard is geen archief van alles wat je kunt meten. Het is een middel om een boodschap over te brengen aan iemand die er iets mee moet.
Hoe meer je op één pagina zet, hoe kleiner de kans dat die boodschap aankomt.
Tijdens onze verdiepingssessie Analytics & sturing onderzoeken we samen hoe jouw organisatie data vertaalt naar bruikbare inzichten en betere beslissingen.
We kijken naar de informatiebehoefte van verschillende gebruikers, de opbouw van dashboards en de aansluiting op jullie processen en doelstellingen.
Je gaat naar huis met concrete verbeterpunten en een helder beeld van de volgende stappen.
Meer informatie? Plan een bakkie pleur!
Meer kennis van Techspread!
Lees meer blogs met praktische tips, slimme strategieën en actuele ontwikkelingen rondom data.
Waarom je datapipeline ineens stilvalt terwijl niemand iets veranderde
- AI | Business Intelligence | Data-analyse
De nieuwe data-analist: hoe AI de rol van analytics fundamenteel verandert
- AI | Business Intelligence | Data-analyse
De illusie van inzicht: standaardrapportages onder de loep
- Business Intelligence | Data-analyse
De ambitie om een datagedreven organisatie te worden? Tijd voor een bakkie pleur!
Een eerste gesprek begint bij wat er speelt binnen je organisatie. Misschien loop je tegen een concreet datavraagstuk aan, wil je meer met AI doen of ben je vooral benieuwd wat er mogelijk is. Tijdens een kennismaking brengen we samen de situatie in kaart en kijken we waar kansen liggen.
Wij denken met je mee, stellen kritische vragen en geven concreet advies. Geen eindeloze rapporten, maar concreet advies en praktische stappen waar je direct mee aan de slag kunt.